Safe Exam Browser สำหรับการสอบ

 

โปรแกรม Safe Exam Browser หรือ SEB เป็นโปรแกรม Web Browser ฟรีที่สามารถติดตั้งลงบนอุปกรณ์คอมพิวเตอร์และ iPad ได้ โดย SEB ทำหน้าที่จำกัดการเข้าถึงทรพัยากรบนเครื่องคอมพิวเตอร์ในระหว่างการสอบ เพื่อลดโอกาสที่นักศึกษาจะเปิดใช้โปรแกรมสื่อสาร เปิด Website หรือเข้าใช้โปรแกรมที่ไม่สมควรขณะสอบ โดย SEB จะใช้งานร่วมกับ Quize ใน Moodle ซึ่งมีรายละเอียดดังต่อไปนี้

Table of Contents

1. ภาพรวมการใช้งาน SEB

1.1 คุณสมบัติของ SEB

SEB เป็น Web Browser ที่ปิดการเข้าถึงทรัพยากรของเครื่องอื่นใดนอกเหนือจากหน้า web ของการสอบ โดยมี Config file ที่อาจารย์สร้างขึ้นเก็บการตั้งค่าของการสอบ เช่น URL ของข้อสอบ รหัสผ่านการเข้าใช้งาน เป็นต้น โดยข้อกำหนดการทำงานที่สำคัญดังนี้

  • SEB ใช้งานได้ดีกับ Quiz ใน Moodle – แม้ว่าจะสามารถ Config ให้ SEB เปิดหน้า web ใดๆ (เช่น Google Form, MS Form) แต่ Quiz ของ Moodle มีจุดเด่นคือสามารถตั้งค่าบังคับให้ผู้สอบเปิดใช้ Quiz จาก SEB เท่านั้นได้ ในขณะที่เครื่องมืออื่นๆ ถ้าผู้สอบรู้ URL ของข้อสอบ ก็สามารถใช้ Browser ธรรมดาเข้าถึงได้
  • เข้าใช้แล้วจะออกไม่ได้ – เมื่อผู้สอบเปิดใช้งาน SEB แล้ว จะไม่สามารถออกจากโปรแกรมได้ วิธีปกติที่ใช้ปิดการทำงานของโปรแกรม เช่น Alt+F4, การเข้า Task Manager (สำหรับ Windows) จะถูกปิดไว้ วิธีออกจาก SEB มีเพียงสามทางเท่านั้นคือ 1. ใช้ Exit password ซึ่งต้องถามจากอาจารย์ 2. ใช้ Exit link ที่อาจารย์ทำไว้และแสดงหลังจากทำข้อสอบเสร็จสิ้น 3. ปิดคอมพิวเตอร์ โดยเป็น Hard Shutdown คือต้องกดปุ่ม power หรือดึงปลั๊กออก
  • ระบบปฏิบัติการที่สนับสนุน – SEB ใช้งานได้บน Windows, Mac, และ iOS (iPad)  เนื่องจาก SEB ไม่สนับสนุน Android ดังนั้นนักศึกษาจะไม่ได้สามารถใช้โทรศัพท์หรือ Tablet ที่เป็น Android ได้

1.2 ขั้นตอนการใช้งาน SEB

เมื่ออาจารย์สร้าง Quiz ข้อสอบใน Moodle แล้วขั้นตอนการใช้งาน SEB จะมีดังนี้

  1. ตั้งค่า Moodle Quiz ให้รองรับ SEB – ตั้งค่าเพื่อบังคับให้ผู้สอบเข้าทำ Quiz ผ่าน SEB เท่านั้น
  2. Config SEB – ป้อน URL ของ Moodle Quiz, รหัสผ่านการออกโปรแกรม, และรายละเอียดอื่นๆ ของการสอบนั้นๆ ผลที่ได้คือ Config File สำหรับการสอบนั้นๆ
  3. ส่งไฟล์ให้ผู้สอบ – อาจารย์ส่งไฟล์ Config ให้นักศึกษา โดยจะส่งล่วงหน้า หรือจะส่งก่อนเริ่มทำข้อสอบก็ได้
  4. ผู้สอบเปิดไฟล์และเริ่มสอบ – เมื่อถึงเวลาสอบ อาจารย์แจ้งรหัสเปิดไฟล์ให้นักศึกษา เมื่อนักศึกษาเปิดไฟล์แล้วก็จะเข้าสู่การสอบทันที

หากต้องการเพิ่มความปลอดภัย ระหว่างทำข้อที่ 1 สามารถตั้งค่า Moodle Quiz เพื่อป้องกัน Config File ปลอม  ซึ่งทำโดยการป้อนรหัสกุญแจที่สร้างจากโปรแกรม SEB Config หาก Config File ถูกดัดแปลงค่ารหัสนี้จะไม่ตรงกัน และผู้ใช้ไฟล์ปลอมจะไม่สามารถเข้าทำ Quiz ได้

2. การตั้งค่า Moodle Quiz ให้สนับสนุน SEB

2.1 ตั้งค่า Quiz ให้เข้าถึงผ่านทาง SEB เท่านั้น

จาก Quiz ให้เลือก Settings / Extra restrictions on attempts / show more

ในช่อง Browser Security ให้เลือก “Require the use of Safe Exam Browser”

2.2 การสร้าง Exit Link เพื่อใช้ออกโปรแกรม SEB หลังจากสอบเสร็จ

เมื่อทำข้อสอบเสร็จ ปกติแล้วควรสร้าง Exit Link ไว้ เพื่อให้ นศ. กดออกจากโปรแกรม SEB ซึ่งเป็นวิธีจบการใช้งานที่ดีที่สุดเพราะถือว่าเสร็จสิ้นกระบวนการ และออก SEB ได้โดยไม่ต้องขอรหัสผ่านจากอาจารย์

ตัวอย่างของ Exit Link ที่ปรากฏหลังจากทำข้อสอบเสร็จ

SEB ใช้วิธีดักจับ URL เพื่อใช้เป็น Exit Link ซึ่งเป็น URL ปลอมๆ ก็ได้  ขอเพียงให้ ฝั่ง Moodle และ SEB ใช้ URL เดียวกัน ดังขั้นตอนต่อไปนี้

a. สร้าง Exit Link ใน Overall Feedback ของ Quiz

ซึ่งเข้าถึงได้จาก settings / Overall Feedback

ให้สร้าง Link ไปยัง URL ปลอมๆ ขึ้นมา เช่น http://exit

link ที่สร้างนี้จะใช้อีกครั้งตอนใช้ SEB Config Tool (ดูหัวข้อ 3.4)

ในตัวอย่างข้างต้น Exit Link ใช้รูปภาพปุ่ม ซึ่งสร้างขึ้นมาด้วย Photoshop แต่ในความเป็นจริงจะใช้ข้อความธรรมดาก็ได้

หากต้องการนำภาพปุ่มนี้ไปใช้ สามารถทำได้โดยการคลิ๊กขวาบนภาพปุ่มแล้วเลือก “บันทึกเป็น”

b. กำหนด Review Options แสดงค่า Overall Feedback หลังสอบเสร็จ

เข้าไปกำหนดค่าใน Quiz ที่ settings / Review Options ตั้งค่าให้เหมือนในภาพต่อไปนี้

 

3. การตั้งค่า Safe Exam Browser ด้วย SEB Config Tool

 

Download Safe Exam Browser

 

โปรแกรม SEB Config Tool จะถูกติดตั้งมาด้วยกับโปรแกรม SEB ดังนั้นเมื่อติดตั้ง SEB ในเครื่องคอมพิวเตอร์แล้วสามารถเรียกใช้ SEB Config Tool ได้ทันที ซึ่งสามารถสรุปการตั้งค่าที่ต้องทำดังนี้

  1. กำหนด Moodle Quiz URL + ตั้งรหัสออกโปรแกรม
  2. กำหนดรหัสผ่านเปิดใช้งาน
  3. ทำงานแบบเต็มจอ และอนุญาตการจัดการ Wifi
  4. กำหนด Exit URL ให้กดออกโปรแกรมเมื่อทำข้อสอบเสร็จ
  5. (Optional) กำหนด Exam Key เพื่อเพิ่มความปลอดภัย

รายละเอียดของแต่ละข้อมีดังนี้

3.1 กำหนด Moodle Quiz URL + ตั้งรหัสออกโปรแกรม

Start URL

ปกติแล้วจะเป็น URL ของ Moodle Quiz ตามที่ปรากฏใน Browser  ให้อาจารย์เข้าไปใน Moodle Quiz แล้ว Copy จาก Address Bar ของ Browser มาใช้ได้ทันที

หมายเหตุ  Start URL จริงๆ แล้วเป็น URL ใดๆ ก็ได้ซึ่งมีประโยชน์เช่น หากทำ Quiz ไว้หลาย Quiz ก็สามารถใส่ URL ของวิชาแทนได้ แล้วค่อยให้ผู้สอบคลิกเลือก Quiz ที่จะทำเอง 

Quit/unlock password

 ใช้เมื่อผู้สอบต้องการออกโปรแกรม SEB ในขณะที่ยังทำข้อสอบไม่เสร็จ เช่น คอมพิวเตอร์มีปัญหา ซึ่งโดยปกติแล้ว Quit password นี้อาจารย์จะแจ้งให้ผู้สอบเป็นรายๆ ไปตามความจำเป็น

3.2 กำหนดรหัสผ่านเปิดใช้งาน

Use SEB settings file for

ให้เลือกเป็น starting an exam เสมอ

Settings password

เป็นรหัสผ่านในการอ่านไฟล์ ควรตั้งรหัสผ่านนี้เสมอ มิเช่นนั้นไฟล์ Config จะถูกเปิดอ่านและแก้ไขได้อย่างเสรี  

ปกติแล้วอาจารย์จะแจ้งรหัสนี้ให้ผู้สอบเมื่อถึงเวลาสอบ เพื่อให้สามารถเปิดไฟล์ SEB และเริ่มทำข้อสอบ

3.3 ทำงานแบบเต็มจอ และอนุญาตการจัดการ Wifi

Browser view mode

ให้เลือกเป็น Use full screen mode เพื่อให้โปรแกรมเริ่มทำงานแบบเต็มจอ

Show Wifi Control 

ให้เปิดตัวเลือกนี้ เผื่อว่าผู้สอบ Wifi หลุดขณะสอบ และจำเป็นต้องเชื่อมต่อใหม่

3.4 กำหนด Exit URL ให้กดออกโปรแกรมเมื่อทำข้อสอบเสร็จ

Link to quit SEB after exam

นี่คือ Exit Link ที่กำหนดไว้ใน Moodle Quize ให้ใส่ link เดียวกันกับที่ใช้ในข้อที่ 2.2 เพื่อว่า เมื่อผู้สอบทำข้อสอบเสร็จแล้ว ทำการกด link ดังกล่าว SEB จะดักไว้ และจบการทำงานของโปรแกรม

4. บันทึก Config File และส่งให้ผู้สอบ

เมื่อทำการ Config ตามข้อที่ 3 เรียบร้อยแล้วก็ให้บันทึกไฟล์ ซึ่งจะได้ Config File ที่มีนามสกุล .seb ไฟล์นี้สามารถส่งให้กับนักศึกษาเพื่อใช้เริ่มทำข้อสอบได้ โดยจะส่งผ่านทาง e-mail, line group, facebook หรือช่องทางอื่นใดในการส่งไฟล์ทั่วไป โดยผู้สอบจะไม่สามารถเปิดไฟล์นี้ได้จนกว่าจะได้รับรหัสเปิดไฟล์ (ตามที่กำหนดไว้ในข้อ 3.2)

วิธีที่แนะนำก็คือ ตกลงวิธีส่งไฟล์ให้กับนักศึกษาไว้ล่วงหน้า แล้วเมื่อถึงเวลาสอบก็ส่งทั้งไฟล์และรหัสเปิดให้กับนักศึกษาในเวลาเดียวกัน

5. การป้องกันการเข้าถึงข้อสอบโดยใช้ Config File ปลอม (Optional)

จุดอ่อนอย่างหนึ่งของการใช้ SEB ตามขั้นตอนข้างต้นคือ เมื่อเริ่มสอบไปแล้ว ผู้สอบจะได้รับรหัสผ่านในการเปิดไฟล์ SEB Config ซึ่งนั่นก็แปลว่าผู้สอบสามารถแก้ไขการตั้งค่าต่างๆ ได้เอง หรือสามารถสร้าง Config file ปลอมขึ้นมาได้นั่นเอง โดยเขาอาจเลือกลดข้อจำกัดต่างๆ ลง จนทำให้ SEB ไร้ประโยชน์ในการป้องกันการทุจริต

5.1 การสร้าง SEB Direct link ไปยัง Config File

ในเมื่อการส่งไฟล์ให้ผู้สอบเปิดโอกาสให้เกิดการแก้ไข วิธีเลี่ยงอย่างหนึ่งคือการสร้าง SEB Direct Link ซึ่งเป็น Link ที่เมื่อผู้สอบกด ก็จะเปิด SEB ขึ้นมาและเริ่มสอบทันที โดยไม่ต้องบันทึกไฟล์ไว้ในเครื่องของผู้สอบ

ตัวอย่าง SEB Direct Link สามารถลองใช้ได้จาก SEB Demo Exam Portal

การสร้าง SEB Direct Link ต้องอาศัยความรู้เกี่ยวกับ host file บน server และการเขียน URL link 

หลักการ

    1. นำไฟล์ SEB Config ไปเก็บไว้บน server ที่สามารถสร้าง direct link ได้
      บริการฝากไฟล์เช่น Google Drive, One Drive จะไม่สามารถสร้าง Direct Link จึงไม่สามารถใช้ได้ แนะนำให้ใช้ Github, GitLab, หรือฝากไฟล์ไว้บน server ของหน่วยงานแทน (ดูตัวอย่าง)
    2. สร้าง link ไปยัง SEB Config โดยใช้ prefix เป็น sebs:// แทน https://
      ยกตัวอย่างเช่น sebs://gitlab.com/tlic-public/seb/-/raw/master/demoexam.seb

หากคลิ๊กที่ link ก็จะเริ่มการสอบทันทีโดยไม่ต้องบันทึกไฟล์ไว้ในเครื่อง

หมายเหตุ: วิธีนี้ไม่ได้แก้ปัญหา 100% เพราะถ้าผู้สอบมีความรู้ก็สามารถแปลง link  จาก sebs:// เป็น https:// และโหลดไฟล์ Config ได้

5.2 หลักการทำงานของ Browser Exam Key

วิธีการแก้ไขปัญหาคือการใช้ Browser Exam Key โดยหลักการคือ SEB Config Tool สามารถสร้าง Key ขึ้นมาจากการตั้งค่าของการสอบที่เป็นอยู่ โดย Key นี้จะเปลี่ยนไปหากมีการแก้ไข Config แม้เพียงเล็กน้อย อาจารย์สามารถนำค่า Key นี้ไปป้อนให้กับ Moodle Quiz เพื่อปังคับให้ Quiz นั้นต้องเปิดจาก Config file ที่มี Key ตามที่กำหนดเท่านั้น ดังนั้นผู้สอบที่ใช้ config file อื่นใดก็จะไม่สามารถเปิด Quiz ได้ เป็นการสร้างความมั่นใจว่า ข้อสอบจะเข้าถึงได้โดยใช้ Config file ของอาจารย์เท่านั้น

5.3 ข้อเสียของการใช้ Browser Exam Key

เนื่องจากค่า Key นี้จะขึ้นอยู่กับไฟล์โปรแกรม SEB ด้วย เพื่อให้แน่ใจว่าไม่ได้ใช้โปรแกรม SEB ที่ถูกดัดแปลง หรือเป็นรุ่นที่ต่างจากของอาจารย์  ผลที่ตามมาคือค่า Key ของแต่ละ platform (Windows, Mac, iPad) จะต่างกัน แม้จะใช้ Config file เดียวกัน ดังนั้นหากต้องการสนับสนุนการใช้งาน SEB หลาย platform ก็จะต้องเปิด Config File ในแต่ละ platform เพื่อให้ได้ Key ของแต่ละ platform ออกมา นำไปป้อนให้กับ Moodle Quiz (Moodle รับค่า Key ได้หลายรายการพร้อมๆ กัน) วิธีนี้ใช้เวลาและอาจลำบากสำหรับอาจารย์ที่ไม่มีอุปกรณ์ครบทั้ง 3 platform

5.4 วิธีตั้งค่า Browser Exam Key

a บันทึกค่า Browser Exam Key จาก SEB Config Tool

อย่าลืมว่าค่า Key นี้จะเปลี่ยนแม้มีการเปลี่ยนแปลง Config เพียงเล็กน้อย ดังนั้นควรตั้งค่าให้แล้วเสร็จทั้งหมดแล้วจึงนำค่า key นี้ไปใช้

b ใส่ค่า Browser Exam Key ใน Moodle Quiz

เปิด Quiz แล้วเข้าไปใน settings / Extra restrictions on attempts / show more

ป้อนค่าที่ copy จาก SEB Config Tool มาใส่ในช่อง “Allowed browser exam keys” โดยสามารถใส่ค่าเข้าไปในช่องนี้ได้หลายค่า ให้ขึ้นบรรทัดใหม่ทุกครั้ง

 

6. Demo – ทดลองใช้ SEB ด้วยตนเองผ่าน Demo exam

 หากท่านต้องการทดลองเพื่อศึกษาดูว่าการสอบโดยใช้ SEB เป็นอย่างไร ท่านสามารถใช้ Demo exam ได้ตามขั้นตอนต่อไปนี้

  1. เข้าไปที่ https://cmu.to/demoexam
  2. Login ด้วย CMU Account ของท่าน
  3. Enroll ตัวเองเข้าไปในวิชาทดสอบ  (เลื่อนลงไปด้านล่างของหน้าจอแล้วเลือก Enroll)
  4. ในวิชานี้มี link ให้โหลดไฟล์ demoexam.seb ในบันทึกไว้ในเครื่องของท่าน
  5. เปิดไฟล์ demoexam.seb (ปกติจะ double click ที่ไฟล์)  หรือ ใช้ SEB ทำการ scan QR code หากใช้ iPad ในการสอบ

ท่านสามารถทดลองสอบ และได้รับประสบการณ์เหมือนกับเป็นนักศึกษาทุกประการ